'Het kan zo weer gebeuren'. Na bouw van Namenmonument wil stichting Joods Erfgoed Zandvoort de zwarte bladzijde van het 'NSB-dorp' blijven belichten

In dit artikel:

Vier jaar na de onthulling van het Joods Namenmonument op de plek van de voormalige synagoge zet stichting Joods Erfgoed Zandvoort zich in om de beladen geschiedenis van de lokale Joodse gemeenschap zichtbaar te houden. Wat begon met het vastleggen van de 308 namen van in de oorlog vermoorde inwoners, is uitgegroeid tot een bredere opdracht: het verhaal van de Joodse bevolking die Zandvoort in het begin van de twintigste eeuw mede opbouwde, documenteren en levend houden.

De stad kent een ingrijpende breuk: Zandvoort was in 1942 het eerste Nederlandse dorp dat als ‘Judenfrei’ werd aangemerkt, nadat de gemeenschap in korte tijd systematisch werd weggevaagd. Dat proces verliep mede onder invloed van bovengemiddelde steun voor de NSB, waardoor vijandigheid en collaboratie tegen Joodse inwoners sterk naar voren kwamen. De stichting wil niet alleen herdenken maar ook waarschuwen: de herinnering aan deze zwarte bladzijde moet blijven, omdat uitsluiting en haat zich opnieuw kunnen voordoen.

Ter aanvulling: de NSB was de Nederlandse nationaalsocialistische partij, en de term ‘Judenfrei’ betekende in de praktijk dat geen Joden meer in het dorp mochten leven. Het monument en het erfgoedwerk proberen zowel slachtoffers te eren als bewustzijn te bevorderen bij huidige en toekomstige generaties.